การเกษตรในเมือง

Language : English

การเกษตรในเมือง

การเกษตรในเมือง (Urban Agriculture) หมายถึง การเพาะปลูกพืช เลี้ยงสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในพื้นที่เมืองและรอบๆ พื้นที่เมือง รวมถึงการจัดการและจำหน่ายผลิตภัณฑ์อาหารและผลิตภัณฑ์ยาที่ได้จากพืชและสัตว์ เส้นใย และเชื้อเพลิง ด้วยวิธีการเกษตรแบบเข้มข้น โดยรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ใช้วิธีนำกลับมาใช้ใหม่และรีไซเคิลขยะในพื้นที่เมือง (สมิทและอื่นๆ, 2539; เพียร์สันและอื่นๆ, 2554) การทำการเกษตรในพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง (UPA) เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของระบบเศรษฐกิจและสังคมและระบบนิเวศของพื้นที่เมือง โดยการทำการเกษตรในพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง อาศัยทรัพยากรในพื้นที่เมือง (ที่ดิน แรงงาน และขยะมูลฝอยในเขตเมือง) และเงื่อนไขต่างๆ ของพื้นที่เขตเมือง (นโยบายและกฎระเบียบในเขตเมือง การแข่งขันในการจัดซื้อที่ดินสูง ตลาดในเขตเมือง ราคาสินค้าและบริการ ฯลฯ) ในการรักษาความมั่นคงด้านอาหารให้กับประชากรในเขตเมือง รวมถึงการบรรเทาความยากจนและส่งผลต่อนิเวศวิทยาและสุขภาพ (Mougeot, 2543).

สวนผักบนดาดฟ้าเพื่อการพึ่งพาตนเองของคนเมือง
สวนผักบนดาดฟ้าเพื่อการพึ่งพาตนเองของคนเมือง/ที่มา: ERM-Siam Co., Ltd.

การทำการเกษตรในพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง เป็นการผสมผสานขอบเขตของเศรษฐกิจเมืองเข้ากับระบบนิเวศ และพัฒนาเมืองต่างๆ ให้เป็นเมืองที่มีความยั่งยืนและมีศักยภาพในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เราสามารถออกแบบการเกษตรในเมืองเพื่อจุดประสงค์ที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับว่าเป็นระดับจุลภาคหรือมหภาค โดยในบทความนี้จะมีการวิเคราะห์ข้อจำกัดและโอกาสด้านกฎหมาย สังคมและเศรษฐกิจของเกษตรในเมือง ในการจัดการกับความขาดแคลนทรัพยากร ความกดดันทางประชากรและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศนั้นเมืองนั้นๆ จำเป็นต้องมีการจัดการที่ดี นอกจากนี้โครงสร้างด้านความรู้และโครงสร้างสถาบันก็เป็นปัจจัยสำคัญสำหรับโอกาส การทำการเกษตรในพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง (UPA) สามารถให้ประโยชน์ทางสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมในรูปแบบของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ เราจะสามารถมองเห็นมิติทางสังคมจากการทำเกษตรวิธีนี้ได้ในรูปแบบความมั่นคงด้านอาหารและการเข้าถึงอาหาร อาหารและสุขภาพ ความอยู่ดีมีสุขของบุคคล วัตถุประสงค์ด้านสุขภาพร่างกายและสมรรถภาพทางกาย ความรู้สึกพิเศษต่อสถานที่ สุนทรียศาสตร์ การกระทำระหว่างกันทางสังคมและการสร้างชุมชน ทักษะส่วนบุคคล การวางแผนชุมชนเมือง การจ้างงานและรายได้ และความเสมอภาคระหว่างหญิงชาย ส่วนมิติทางเศรษฐกิจแบ่งออกเป็น การใช้ที่ดินให้เกิดประโยชน์สูงสุด การจ้างงานและรายได้ในการทำเกษตรในเมือง (ผลประโยชน์ส่วนรวมต่อสังคม) การกระจายธุรกิจเชิงอุตสาหกรรมโดยมีฐานการผลิตในเมือง และการขนส่งพลังงานในรูปแบบระยะทางอาหาร และมิติทางสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การรีไซเคิลขยะ ความร้อนและคุณภาพอากาศในพื้นที่เมือง การกักเก็บคาร์บอน การรีไซเคิลน้ำเสียเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่และสุขภาพ โรคมาลาเรีย เสียงรบกวน กลิ่นรบกวน แสงและยาฆ่าแมลง

การทำเกษตรในเมืองมีหลายระดับ ตั้งแต่การทำเกษตรในเมืองขนาดเล็กที่มุ่งเน้นการดำรงชีวิต การทำสวนและการเลี้ยงปศุสัตว์กึ่งพาณิชย์ขนาดเล็ก ไปจนถึงธุรกิจพาณิชย์ขนาดกลางและขนาดใหญ่ ในหลายเมืองของประเทศกำลังพัฒนามีการเพาะปลูกสำหรับบริโภคในครอบครัวด้วยวิธีเกษตรในเมืองเป็นจำนวนมาก โดยชาวบ้านที่ยากจนหลายครัวเรือนปลูกพืชไว้บริโภคเองและนำไปขายที่ตลาดเพื่อสร้างรายได้เพิ่ม กล่าวโดยสรุุปคือการทำการเกษตรในพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง (UPA) เป็นกลไกการพัฒนาเขตพื้นที่เมืองที่สำคัญอย่างหนึ่งที่เรียกว่า การพัฒนาเมืองระบบหลายศูนย์กลาง (Hall & Pain, 2552) ซึ่งหมายถึงรูปแบบการพัฒนาพื้นที่และเศรษฐกิจของพื้นที่เขตเมือง แนวปฏิบัติเหล่านี้มุ่งเน้นเรื่องระบบเขตเมืองซึ่งส่งเสริมโครงการต่างๆ รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

 

6.2.1 UA TH
สวนผักชุมชน (Community Garden) / Modified by ERM-Siam Co., Ltd.

 

เกษตรในเมือง 3 ประเภทหลัก ที่อาจทำได้ภายในเขตเมืองหลายศูนย์กลาง (poly-centric urban regions)

  1. การทำเกษตรในเมืองระดับจุลภาคโดยเป็นส่วนหนึ่งในโครงการพัฒนาอาคารสงเคราะห์และสลัมและในพื้นที่เปิดโล่งที่ยังไม่มีใครใช้ประโยชน์ เช่น การปลูกพืชในละแวกบ้าน การทำสวนในบ้าน โรงเรียนและชุมชน และการเลี้ยงสัตว์ตามทางรถไฟหรือใต้สายไฟฟ้า การทำเกษตรในระดับนี้สามารถทำให้เกิดการเข้าถึงอาหารและความมั่นคงด้านอาหารสำหรับผู้ยากไร้ในเขตสลัม
  2. การทำเกษตรหลายบทบาทขนาดเล็กและวนเกษตรในทางเชื่อมเขียว (green corridors) ของเขตพื้นที่เมืองและรอบๆ เขตพื้นที่เมือง (ใช้ดินเป็นหลัก) ซึ่งรวมถึงพื้นที่เสี่ยงเกิดน้ำท่วมและแผ่นดินไหว พื้นที่ลาดชัน และพื้นที่ในระบบนิเวศที่มีความพิเศษหรือคุณค่าเชิงทิวทัศน์ การทำเกษตรในระดับนี้เกี่ยวข้องกับการผลิตอาหาร การนำขยะในเมืองที่ผ่านการหมักกลับมาใช้ใหม่ การกักเก็บน้ำฝน นันทนาการและความหลากหลายทางชีววิทยา
  3. กลุ่มการเกษตรแบบเข้มข้นและการเกษตรเทคโนโลยีขั้นสูง (ไม่ได้ใช้ดินเป็นหลัก) รวมถึงการทำฟาร์มสุกร ฟาร์มสัตว์ปีกและฟาร์มปลาแบบเข้มข้นขนาดใหญ่ และการทำพืชกรรมสวนแบบเข้มข้นในเรือนกระจกที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงและเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมเกษตร การทำเกษตรในระดับนี้มักจะประสานประโยชน์ของส่วนประกอบของกลุ่มโดยการนำผลิตภัณฑ์พลอยได้กลับมาใช้ใหม่

ทั้งนี้ เกษตรในเมืองทั้ง 3 ระดับมีหลากหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ประเภทการผลิตและเหตุผลในการเข้าร่วม

 

การทำเกษตรในเมืองในประเทศไทย

ปัจจุบันในประเทศไทยมีโครงการเกษตรในเมืองหลายแห่งที่สนับสนุนให้ประชาชนในพื้นที่เขตเมืองในกรุงเทพมหานครและเมืองใหญ่อื่นๆ ทำการเกษตรในเมืองเป็นของตัวเอง เพื่อส่งเสริมการดำรงชีวิตแบบพอเพียงและการบริโภคอย่างยั่งยืนให้กับประชาชนชาวไทย

6.2.1 azaza

  • โครงการสวนผักคนเมือง ก่อตั้งและดำเนินงานโดยมูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) (www.sathai.org) โดยได้ร่วมมือกับศูนย์เรียนรู้เกษตรในเมือง สาขาเจ้าชายผักและองค์กรอื่นๆ ในการส่งเสริมโครงการเกษตรในเมืองในประเทศไทย

วิธีเข้าร่วม: ไปที่ www.thaicityfarm.com, www.facebook.com/thaicityfarm, โทร. 02-591-1195-6, อีเมล์ cityfarm2010@hotmail.com

ที่มา: www.sarakadee.com
ที่มา: www.sarakadee.com
  • เจ้าชายผัก หรือ คุณนคร ลิมปคุปตถาวร เป็นที่รู้จักในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเกษตรในเมือง และทำเกษตรในเมืองภายในบ้านของตัวเอง เจ้าชายผักสามารถสอนเทคนิคที่จำเป็นในการทำเกษตรในเมือง เช่น การทำปุ๋ยอินทรีย์และยาฆ่าแมลงที่ไม่ใช้สารเคมี ผู้สนใจสามารถศึกษาวิธีปลูกพืชผักด้วยตัวเองได้จากศูนย์เรียนรู้เกษตรในเมือง สาขาเจ้าชายผัก
  • วิธีเข้าร่วม: หากสนใจสามารถเข้าร่วมการอบรมที่จัดขึ้นเดือนละครั้งในวันเสาร์ ที่ศูนย์เรียนรู้เกษตรในเมือง สาขาเจ้าชายผัก โดยติดต่อเจ้าชายผักโดยตรงเพื่อกำหนดวันและเวลาได้ที่ โทร. 081-867-2042 หรือ www.facebook.com/prince.cityfarm

 

ตลาดนัดขายของออร์แกนิค Bangkok Farmer’s Market ที่มา: https://bangkok.oneplace.events/activities/bangkok-farmers-market-gateway-ekamai-3
ตลาดนัดขายของออร์แกนิค Bangkok Farmer’s Market ที่มา: https://bangkok.oneplace.events/activities/bangkok-farmers-market-gateway-ekamai-3
  • ตลาดนัดออร์แกนิค (BANGKOK FARMERS’ MARKET) จัดขึ้นโดยมีจุดประสงค์เพื่อสร้างชุมชนยั่งยืนในกรุงเทพมหานคร เพื่อแบ่งปัญความรู้และพัฒนาคุณภาพชีวิต และร่วมมือกันสร้างความยั่งยืนให้กับคนรุ่นต่อๆ ไป
  • วิธีเข้าร่วม: ติดตามกิจกรรมของตลาดนัดออร์แกนิคได้ทาง www.bkkfm.com และ www.facebook.com/bkkfm

 

แหล่งข้อมูล:

  • De Zeeuw, H., van Veenhuizen, R., & Dubbeling, M. (2011). The role of urban agriculture in building resilient cities in developing countries. Journal Of Agricultural Science, 149153-163.
  • Moustier, p. & danso, G. (2006). Local economic development and marketing of urban produced food. In Cities Farming for the Future: Urban Agriculture for Green and Nations Development Programme on Urban Agriculture (Eds N. Bakker, M. Dubbeling, S. Gündel, U. Sabel-Koschella & H. De Zeeuw), pp. 99–117. Feldafing, Germany: DSE/ETC.
  • Mougeot, L. J. A. (2000). Urban agriculture: definition, presence, potentials and risks. In growing cities, growing food: urban agriculture on the policy agenda. A reader

 

Categories: Food,Sustainable Living

Tags:

Menu Title