การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศภาคอุตสาหกรรมในบริบทโลก

Language : English

ภาคอุตสาหกรรมผลิตสินค้าและวัตถุดิบให้กับผู้บริโภคทุกวัน และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่มาจากภาคอุตสาหกรรมเป็นการปล่อยทั้งแบบทางตรงและทางอ้อม การปล่อยแบบทางตรงมาจากการทำกิจกรรมอุตสาหกรรม เช่น การเผาเชื้อเพลิงเพื่อให้เกิดพลังงานหรือความร้อน ปฏิกิริยาเคมี การรั่วไหลจากกระบวนการทางอุตสาหกรรม เป็นต้น ส่วนการปล่อยแบบทางอ้อมมาจากการผลิตไฟฟ้า แต่ยังมีวิธีที่สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคอุตสาหกรรมได้ เช่น การใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าให้เกิดประโยชน์สูงสุด การนำความร้อนและพลังงานกลับมาใช้ใหม่ และการรีไซเคิลวัสดุและการทดแทน

 

อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Industrial Ecology)

อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ คือ การบูรณาการวิธีการจัดการผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้พลังงาน วัตถุดิบ และเงินทุนโดยพิจารณาจากระบบนิเวศอุตสาหกรรม แนวความคิดเรื่องอุตสาหกรรมเชิงนิเวศเป็นการเปลี่ยนจากการควบคุมมลพิษที่ปลายทางเป็นการป้องกันและวางแผนการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมโดยมองวงจรอุตสาหกรรมเหมือนกับระบบนิเวศในธรรมชาติ นอกจากนี้ยังเป็นการเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินงานของอุตสาหกรรมจากการดำเนินงานแบบเส้นตรง (Linear) (คือ การนำทรัพยากรธรรมชาติและพลังงานมาใช้แล้วปล่อยของเสียที่ผ่านการบำบัดแล้วที่ปลายทาง) ให้เป็นแบบวงจรปิด (Closed-loop) ดังตัวอย่างที่แสดงไว้ใน รูปที่ 1 ก็คือให้เกิดการใช้วัตถุดิบและพลังงานแบบหมุนเวียนภายในอุตสาหกรรม ยกตัวอย่างเช่น การนำกลับมาใช้ซ้ำ การรีไซเคิล เป็นต้น ซึ่งนอกจากจะช่วยลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังเป็นตรวจติดตามการดำเนินงานและการเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการผลิตอีกด้วย ซึ่งการนำแนวคิดนี้มาใช้จำเป็นจะต้อง

  • มีความเข้าใจการใช้และการเปลี่ยนรูปของพลังงานและวัตถุดิบในระบบนิเวศอุตสาหกรรม
  • เข้าใจแหล่งกำเนิดของของเสียและศักยภาพในการนำของเสียมาใช้
  • พัฒนากลไกการตลาด การให้ผลตอบแทน แนวทางปฏิบัติที่ช่วยส่งเสริมการใช้พลังงานและวัตถุดิบอย่างเหมาะสม
5.3.5.1 indus mitigation
รูปที่ 1 การเปรียบเทียบกันระหว่างอุตสาหกรรมแบบปกติกับแบบอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ, แหล่งภาพ: http://www.raytam.net/portfolio/studio01/

 

เป้าหมายของอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

  • การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน หลักการอุตสาหกรรมเชิงนิเวศเป็นการสนับสนุนให้มีการใช้ทรัพยากรหมุนเวียนเพิ่มขึ้นและใช้ลดการใช้ทรัพยากรที่ไม่สามารถหมุนเวียนได้ การดำเนินงานของอุตสาหกรรมการผลิตต้องคำนึงถึงความอยู่ตัวของทรัพยากรที่ใช้ในการผลิต ถึงแม้ว่าในอดีตมีตัวเลือกสำหรับการทดแทนวัตถุดิบที่ใช้อยู่แต่ก็ไม่ใช่วิธีแก้ปัญหาในระยะยาว ดังนั้นอุตสาหกรรมการผลิตจำเป็นต้องใช้ทรัพยากรต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศและสุขภาพของมนุษย์ มนุษย์เป็นส่วนประกอบหนึ่งในระบบนิเวศบนโลกใบนี้ เนื่องจากความเป็นอยู่ของมนุษย์จึงขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ขององค์ประกอบอื่นๆ ในระบบนิเวศ ดังนั้นการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศจึงเป็นเรื่องความสำคัญ สิ่งสำคัญคือการดำเนินการทางอุตสาหกรรมจะต้องไม่เป็นตัวทำลายโครงสร้างและกลไกการดำรงอยู่ของระบบนิเวศ
  • ความเสมอภาคทางสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรธรรมชาติจนหมดและความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศอันเป็นผลมาจากความต้องการระยะสั้นอาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของทรัพยากรสำหรับคนรุ่นหลังลดลง ซึ่งสามารถดูได้จากความไม่สมดุลในการเข้าถึงและใช้ทรัพยากรธรรมชาติในประเทศพัฒนาแล้วและกำลังพัฒนาในปัจจุบัน

เครื่องมือสนับสนุนแนวคิดเรื่องอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

  • การประเมินวัฎจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) เป็นวิธีการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์หรือบริการ ตั้งแต่ การได้มาซึ่งวัตถุดิบ การผลิต การขนส่งผลิตภัณฑ์ การใช้ผลิตภัณฑ์ และการกำจัดผลิตภัณฑ์หลังใช้งาน (ดังตัวอย่างในรูปที่ 2) โดยวิธีการนี้จะช่วยให้อุตสาหกรรมนั้นๆ เข้าใจผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานของตนเอง รวมไปถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อส่วนงานอื่นๆ จากการดำเนินงานอุตสาหกรรมนั้นๆ
5.3.5.1 Lca-Life-Cycle-Assessment1
รูปที่ 2 ตัวอย่างวัฎจักรชีวิตสำหรับการประเมินวัฎจักรชีวิต แหล่งภาพ: http://biblus.acca.it/life-cycle-assessment-in-edilizia-lca/

 

การออกแบบผลิตภัณฑ์ตลอดวงจรชีวิตและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Life Cycle Design; LCD และ Design For the Environment: DfE)

เป็นเครื่องมือในการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยคำนึงถึงความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ก่อนผลิต โดยจะทำการจำแนกผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการผลิตภัณฑ์ชิ้นนั้นๆ โดยมีเครื่องมืออยู่สองชนิดที่มีความคล้ายคลึงกันและสามารถนำมาใช้ได้ ได้แก่ การออกแบบผลิตภัณฑ์ตลอดวงจรชีวิต (LCD) และ การออกแบบอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (DfE)

 

แหล่งข้อมููล

 

Categories: Industry,Mitigation,Mitigation Application

Tags:

Menu Title