ความเปราะบางต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในประเทศไทย

Language : English

 

หลายสิบปีที่ผ่านมาประเทศไทยเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติขึ้นบ่อยครั้ง โดยมีทั้งภัยที่เกิดเป็นประจำจนสามารถคาดการณ์ได้ เช่น อุทกภัย วาตภัย ภัยแล้ง เป็นต้น และ/หรือ สาธารณภัยที่มีรูปแบบไม่แน่นอนอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น ภัยจากแผ่นดินไหว การกัดเซาะชายฝั่ง สึนามิ ดินโคลนถล่ม โรคระบาด โดยคณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติได้จัดทำปฏิทินภัยพิบัติในประเทศไทยดังที่แสดงในรูปที่ 1

 

รูปที่ 1 ปฏิทินภัยพิบัติในประเทศไทย ที่มา: คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (2015)
รูปที่ 1 ปฏิทินภัยพิบัติในประเทศไทย
ที่มา: คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (2015)

 

1.อุทกภัย

ในปี 2554 พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลางของไทย ประสบภัยน้ำท่วมครั้งร้ายแรง ซึ่งสร้างความเสียหายให้กับ 65 จังหวัด จากทั้งหมด 77 จังหวัด และยังส่งผลกระทบต่อกิจกรรมทุกอย่างในประเทศ โดยเฉพาะเศรษฐกิจและสังคม คิดเป็นมูลค่าความเสียหายกว่า 45,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือร้อยละ 13 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) เห็นได้ว่าอุตสาหกรรมการผลิต อุตสาหกรรมการเกษตร อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมการให้บริการ มีโอกาสได้รับผลกระทบรุนแรงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสถานการณ์สภาพอากาศรุนแรง มูลนิธิร็อคกี้เฟลเลอร์ (Rockefeller) ระบุว่า ประเทศไทยเปราะบางต่อความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั้งในระดับภูมิศาสตร์ ระดับอุตสาหกรรม และระดับบุคคล ดังนั้น ประเทศไทยจึงมีแนวโน้มสูงที่จะได้รับความเสียหายจากผลกระทบต่อเนื่อง ซึ่งอาจรวมถึงแนวโน้มการเกิดโรคระบาดที่สูงขึ้น ปัญหาผู้อพยพและผู้ลี้ภัยรายใหม่ ความตึงเครียดทางสังคมและความตึงเครียดที่เกี่ยวกับชนชั้น และความเปราะบางต่อภัยพิบัติของภาคการเกษตร (Rockefeller, 2558)

6.2.2 TH flood1
รูปที่ 2.1 ประมวลภาพเหตุการณ์มหาอุทกภัยปี 2554 แหล่งภาพ: http://petmaya.com/%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%97%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B5-2554

 

6.2.2 TH flood3
รูปที่ 2.2 ประมวลภาพเหตุการณ์มหาอุทกภัยปี 2554 แหล่งภาพ: http://petmaya.com/%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%97%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B5-2554

 

6.2.2 TH flood2
รูปที่ 2.3 ประมวลภาพเหตุการณ์มหาอุทกภัยปี 2554 แหล่งภาพ: http://petmaya.com/%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%97%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B5-2554

 

2. ภัยแล้ง

ภัยแล้งเกิดขึ้นจากการขาดแคลนน้ำ ไม่ว่าจะเป็นน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ หรืออ่างเก็บน้ำ ทำให้มีปริมาณน้ำน้อยกว่าที่พืช มนุยษ์ หรือสัตว์ต้องการ ปัญหาการขาดแคลนน้ำสร้างความเสียหายให้กับภาคการเกษตรและอุตสาหกรรม และส่งผลกระทบอย่างกว้างขวางต่อชุมชน สังคม และระบบเศรษฐกิจ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นสาเหตุให้ฤดูฝนมีระยะเวลาสั้นลง ซึ่งส่งผลให้ฤดูแล้งมีระยะเวลายาวนานขึ้น ในปี 2554 มีพื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้งรวม 32 จังหวัดโดยเฉพาะพื้นที่ทางภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกที่มีผู้ประสบภัยเพิ่มขึ้นจากปีก่อนๆ ส่วนสถานการณ์ภัยแล้งที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายปี คือ ในปี 2558 ที่เกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ส่งผลให้ฝนไม่ตกตามฤดูกาลและปริมาณน้ำฝนที่ตกลงมาก็มีน้อยกว่าระดับปกติ โดยในปีเดียวกันนี้ทางเกษตรกรชาวนาลุ่มน้ำเจ้าพระยา 22 จังหวัดได้ชะลอการปลูกข้าว โดยคำนวณเป็นปริมาณพื้นที่ถึง 4 ล้านไร่ ส่งผลให้ผลผลิตข้าวสูญหายไปราว 2 ล้านตัน และเมื่อทำการคาดคะเนผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่แล้วคิดเป็นมูลค่าพบว่ามีการสูญเสียรายได้ถึง 15 ล้านบาท (คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ, 2015)

รูปที่ 2 ประมวลภาพปัญหาภัยแล้งในประเทศไทย, แหล่งภาพ: http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/643450 และ http://www.seoftptool.com/
รูปที่ 3.1 ประมวลภาพปัญหาภัยแล้งในประเทศไทย, แหล่งภาพ: http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/643450 และ http://www.seoftptool.com/

 

รูปที่ 2.2 ประมวลภาพปัญหาภัยแล้งในประเทศไทย, แหล่งภาพ: http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/643450 และ http://www.seoftptool.com/
รูปที่ 3.2 ประมวลภาพปัญหาภัยแล้งในประเทศไทย, แหล่งภาพ: http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/643450 และ http://www.seoftptool.com/

3. แผ่นดินไหวและสึนามิ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา บริเวณภาคเหนือและภาคคะวันตกของประเทศไทยที่ตั้งอยู่เหนือรอยเลื่อนของเปลือกโลก ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวบ่อยครั้งขึ้น สร้างความเสียหายให้แก่อาคารบ้านเรือนและทรัพย์สินของประชาชน ยกตัวอย่างเช่น แผ่นดินไหวในจังหวัดเชียงรายเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2557 ความรุนแรงขนาด 6.3 รวมทั้งเกิดแผ่นดินไหวตามอีกนับพันครั้ง แผ่นดินไหวไม่ได้เกิดแต่เพียงบนพื้นดินเท่านั้น แม้แต่ในมหาสมุทรก็สามารถเกิดแผ่นดินไหวได้ ซึ่งแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในมหาสมุทรอาจทำให้เกิดคลื่นที่มีความเร็วสูง มีพลังรุนแรง อีกทั้งยังเคลื่อนที่ไปได้ในระยะไกลๆ คลื่นนี้เรียกว่า “สึนามิ” ก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้คนที่อาศัยอยู่ตามบริเวณชายฝั่ง ดังที่เคยเกิดขึ้นบริเวณภาคใต้ของประเทศไทยฝั่งทะเลอันดามันในปีพ.ศ. 2547 ที่เกิดแผ่นดินไหวขึ้นอย่างรุนแรงทางตอนเหนือของเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ส่งผลให้เกิดคลื่นสึนามิ ซึ่งได้สร้างความเสียหายให้กว่า 14 ประเทศรวมถึงประเทศไทยซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตเฉพาะในประเทศไทยถึง 5,395 ราย (คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ, 2558)

 

รูปที่ 3.1 ประมวลภาพความเสียหายจากเหตุการณ์สึนามิจากทั่วทุกมุมโลก แหล่งภาพ: http://luxuryinthai.blogspot.com/2011_07_01_archive.htmlและ http://www.china-cloud.com/zt/zywdz/
รูปที่ 4.1 ประมวลภาพความเสียหายจากเหตุการณ์สึนามิจากทั่วทุกมุมโลก
แหล่งภาพ: http://luxuryinthai.blogspot.com/2011_07_01_archive.htmlและ http://www.china-cloud.com/zt/zywdz/
6.2.2 tsunami2
รูปที่ 4.2 ประมวลภาพความเสียหายจากเหตุการณ์สึนามิจากทั่วทุกมุมโลก แหล่งภาพ: http://luxuryinthai.blogspot.com/2011_07_01_archive.htmlและ http://www.china-cloud.com/zt/zywdz/

 

3. โรคระบาด

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรค การพบโรคติดเชื้อใหม่ๆ การพบโรคติดต่อจากสัตว์ที่ไม่เคยพบมาก่อน รวมถึงโรคติดต่อที่ถูกควบคุมจนลดลงแล้วกลับมามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นใหม่ มีสาเหตุมาจากปัจจัยหลายประการไม่ว่าจะเป็น การเปลี่ยนแปลงด้านประชากรและพฤติกรรม การวิวัฒนาการของเชื้อโรค การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างไม่ถูกต้อง การเปลี่ยนแปลงทางนิเวศวิทยาของพาหะนำโรคและสิ่งแวดล้อม หรือแม้กระทั่งภาวะโลกร้อน สิ่งเหล่านื้ทำให้โรคชนิดใหม่ส่วนใหญ่มีความซับซ้อนและยากต่อการรักษา ตัวอย่างของโรคระบาดที่ปรากฏให้เห็น ได้แก่

  • โรคติดต่ออุบัติใหม่ที่พบในประเทศไทย ได้แก่ โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ (H1N1) 2009 โรคไข้หวัดนก จากเชื้อสายพันธุ์เอช 5 เอ็น 1 (H5N1) โรคมือ เท้า ปาก (Hand food and mouth disease: HFMD) จากเชื้อ EV71 (Enterovirus 71) และโรคลีเจียนแนลโลซิส (Legionellosis)
  • โรคติดต่ออุบัติใหม่ที่อาจแพร่มาจากต่างประเทศ เช่น ไข้สมองอักเสบนิปาห์ (Nipah Encephalitis) โรคสมองฝ่อแบบใหม่ (variant-Creutzfelt-Jacob disease : vCJD) ที่เกิดจากจากโรคสมองฝ่อในวัวหรือโรควัวบ้า (Bovine Spongiform Encephalophathy : BSE or Mad cow Ddisease) ไข้เลือดออกอิโบลา (Ebola Haemorrhagic Fever) ไข้เลือดออกมาร์บวร์ก (Marburg Haemorrhagic Fever) และโรคที่อาจเข้ามากับสัตว์ เช่น โรคฝีดาษลิง (Monkeypox) ฯลฯ และโรคติดเชื้อจากการใช้อาวุธชีวภาพ (Bioterrorism) เช่น โรคแอนแทรกซ์, ไข้ทรพิษ กาฬโรค ฯลฯ
  • โรคติดต่ออุบัติซ้ำที่พบในประเทศ เช่น โรคไข้กาฬหลังแอ่นจากเชื้อสายพันธุ์ใหม่ เช่น serogroup W135 และสายพันธุ์อื่น ๆ ที่อาจเข้ามากับแรงงานต่างด้าว และโรคตาแดงจากเชื้อไวรัส EV70, Coxsackie A24, Adenovirus ฯลฯ
รูปที่ 4 ช่วงเวลาของโรคระบาดที่สำคัญปรากฏขึ้น
รูปที่ 5 ช่วงเวลาของโรคระบาดที่สำคัญปรากฏขึ้น

 

แหล่งข้อมูล:

  • คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (2015) แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2558. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. http://122.155.1.143/upload/download/file_attach/55acacb4f1f7c.pdf
  • สำนักโรคติดต่ออุบัติใหม่ (2014) แนวโน้มปัญหาโรคติดต่ออุบัติใหม่อุบัติซ้ำในประเทศไทย. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. http://beid.ddc.moph.go.th/beid_2014/th/content/

Categories: Adaptation,Future Risks & Opportunities

Tags:

Menu Title