การจัดการเศษอาหารในครัวเรือนด้วยไส้เดือน

Language : English

เศษอาหารเหลือทิ้ง; แหล่งภาพ: https://www.thinglink.com/scene/774797865535930369
เศษอาหารเหลือทิ้ง; แหล่งภาพ: https://www.thinglink.com/scene/774797865535930369

 

เศษอาหารเหลือทิ้ง

หมายถึงการลดลงของมวล (ปริมาณมวลแห้ง) หรือคุณค่าทางโภชนาการ (คุณภาพ) ของอาหารที่แต่เดิมมีไว้เพื่อการบริโภคของมนุษย์ การสูญเสียชนิดนี้มาจากห่วงโซ่อุปทานอาหารที่ไม่มีประสิทธิภาพเป็นสาเหตุหลัก เช่น โครงสร้างพื้นฐานหรือการขนส่งที่ไม่มีคุณภาพ การขาดเทคโนโลยี ทักษะ ความรู้ และความสามารถในการบริหารห่วงโซ่อุปทานที่ไม่เพียงพอ และการขาดช่องทางเพื่อเข้าสู่ตลาด นอกจากนี้ภัยพิบัติทางธรรมชาติก็มีส่วนเกี่ยวข้องเช่นกัน

เศษอาหาร

หมายถึงอาหารที่มีสภาพเหมาะกับการบริโภคที่ถูกทิ้ง เพราะถูกเก็บนานเกินวันหมดอายุหรือถูกทิ้งให้เสียก็ตาม ส่วนใหญ่เกิดขึ้นเพราะอาหารเสียแล้ว แต่สามารถเกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่น อุปทานที่มากเกินโดยมีสาเหตุจากตลาด หรือพฤติกรรมการซื้อหรือพฤติกรรมการกินของผู้บริโภค

 

การสูญเปล่าของอาหาร

หมายถึง การสูญเสียอาหารจากการเสียสภาพหรือการทิ้ง ดังนั้นคำว่า “สูญเปล่า” จึงครอบคลุมถึงการสูญเสียของอาหารและขยะอาหารด้วย

การย่อยเศษอาหารด้วยไส้เดือน

เป็นการใช้ไส้เดือนเพื่อรีไซเคิลเศษอาหารและอินทรียวัตถุอื่นๆเพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน เรียกว่าปุ๋ยมูลไส้เดือนดิน (Vermicompost) หรือปุ๋ยหมักไส้เดือน โดยไส้เดือนจะกินเศษอาหารซึ่งจะเปลี่ยนสภาพเป็นปุ๋ยหมักเมื่อผ่านการย่อยของไส้เดือนและจะเคลื่อนที่ออกจากทางปลายหลังของลำตัวไส้เดือน ปุ๋ยหมักดังกล่าวสามารถใช้เป็นปุ๋ยหมักสำหรับการปลูกต้นไม้ เพื่อความเข้าใจว่าทำไมปุ๋ยมูลไส้เดือนดินถึงเหมาะกับการปลูกต้นไม้ นั่นเป็นเพราไส้เดือนกินเศษผักผลไม้ที่อุดมด้วยโภชนาการและเปลี่ยนเป็นปุ๋ยหมักที่อุดมด้วยโภชนาการเช่นกัน

6.8.2 RHS_SCN0000877_253284
การย่อยเศษอาหารด้วยไส้เดือน; แหล่งภาพ: https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=726

 

วัสดุที่ต้องใช้ (และที่ควรหลีกเลี่ยง) ในถังไส้เดือน

  • ในช่วงหลายล้านปีที่ผ่านมาไส้เดือนได้ทำงานอย่างต่อเนื่องในการย่อยอินทรียวัตถุและปล่อยคุณค่าทางโภชนาการกลับสู่ดิน การที่นำถังไส้เดือนมาใช้ในห้องเรียนเป็นการแสดงให้เห็นถึงบทบาทหน้าที่ของไส้เดือนในธรรมชาติ แม้ว่าไส้เดือนสามารถกินอินทรียวัตถุอะไรก็ได้แต่ว่าอาหารบางชนิดก็เหมาะสำหรับการใช้ในห้องเรียนถังไส้เดือนมากกว่า
  • แนะนำให้ใช้เฉพาะผลไม้ดิบและเศษอาหาร หลีกเลี่ยงการใช้พวกเนื้อสัตว์ น้ำมัน หรือผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมเพราะว่าพวกนี้มีโครงสร้างที่ซับซ้อนกว่าเศษผักผลไม้ ดังนั้นมันอาจต้องใช้เวลานานกว่าจะย่อยสารอาหารเหล่านี้ ซึ่งจะดึงดูดแมลงศัตรูอื่นๆมาได้พวกอาหารปรุงแล้วมักจะมีความมันหรือมีเนยจึงดึงดูดแมลงศัตรูได้เหมือนกัน
  • หลีกเลี่ยงการใช้เปลือกส้มหรือพวกผลไม้ตระกูลส้มเพราะมีความเป็นกรดสูงเกินไปจะดึงดูดพวกแมลงหวี่ได้ พยายามใช้วัสดุหลายๆ ประเภท ซึ่งเราพบว่ายิ่งใช้ผักเยอะยิ่งได้คุณภาพของถังไส้เดือนที่ดีขึ้น หลีกเลี่ยงการใช้หัวหอมหรือบร็อคโคลี่เพราะกลิ่นค่อนข้างแรง

 

การติดตั้งถังไส้เดือน

  • การติดตั้งถังไส้เดือนค่อนข้างง่ายเพราะอุปกรณ์ทั้งหมดใช้แค่ กล่อง เศษฝอยหนังสือพิมพ์ชื้นๆ และไส้เดือน ในการหาวิธีการติดตั้งถังไส้เดือนให้เริ่มจากพิจารณาว่าไส้เดือนต้องการอะไรเพื่อดำรงชีวิต ถ้าถังที่เราเตรียมไว้มีทุกอย่างที่ไส้เดือนต้องการก็ถือว่าประสบความสำเร็จ โดยสิ่งที่ไส้เดือนต้องการคือความชื้น อากาศ อาหาร ความมืด และอุณหภูมิอบอุ่นแต่ไม่ร้อน รังไส้เดือนดิน (Bedding) ทำจากเศษฝอยหนังสือพิมพ์หรือใบไม้ที่จะกักเก็บความชื้นและมีช่องให้อากาศผ่านซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับไส้เดือน
  • ควรใช้ไส้เดือนลายเสือสีแดง (Red tiger worm) หรือไส้เดือนแดง (red wiggler) ในถังไส้เดือนซึ่งสามารถสั่งซื้อจากฟาร์มไส้เดือนและส่งมาที่โรงเรียนของคุณได้ ชื่อทางวิทยาศาสตร์ของสายพันธุ์ไส้เดือนแดงที่ใช้คือ Eisenia foetida และ Lumbricus rubellus

 

ถังไส้เดือน

ในการเลือกภาชนะสำหรับทำปุ๋ยหมักกับไส้เดือน เราต้องคำนึงถึงปริมาณเศษอาหารที่จะใช้ทำปุ๋ยหมักและตำแหน่งที่จะวางถัง ขนาดถังไส้เดือนที่เหมาะสมกับขนาดของห้องเรียนคือ 5 ถึง 10 ถังแกลลอน หรือขนาด 24นิ้ว x 18 นิ้ว x 18 นิ้ว โดยกล่องควรมีลักษณะตื้นมากกว่าลึก เพราะไส้เดือนแดงเป็นพวกอาศัยบนหน้าดินและมักอาศัยอยู่ประมาณไม่เกิน 6 นิ้วจากหน้าดิน

วัสดุของภาชนะสำหรับถังไส้เดือนเป็นพลาสติก ไม้ หรือแก้ว สามารถเลือกใช้ได้ตามรสนิยมส่วนตัวหรือที่หาได้ คุณครูบางท่านใช้ตู้ปลาที่ไม่ได้ใช้งานแล้วก็ได้ หรือบางท่านใช้กล่องไม้เพราะต้องการนำกลับมาใช้ใหม่ก็ได้ ท่านอื่นๆ อาจต้องการซื้อหรือใช้กล่องพลาสติกที่มีขายตามท้องตลาดก็ใช้ได้

ไม่ว่าจะใช้วัสดุแบบไหนก็ตาม เราต้องแน่ใจว่าล้างภาชนะเหล่านั้นก่อนการใช้งาน สำหรับถังที่ทำจากไม้ให้ปูพื้นถังด้วยพลาสติกก่อนและคลุมปิดปากถังหลวมๆ เพื่อให้อากาศสามารถผ่านได้

 

การเก็บมูลไส้เดือน

ถ้าไส้เดือนอยู่ในสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสม ไส้เดือนจะหน้าที่อย่างไม่เหนื่อยในการย่อยขยะและผลิตปุ๋ยหมัก จะสังเกตได้ว่ารังไส้เดือนจะมีขยะน้อยลงละมีปุ๋ยหมักมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป สักพัก ประมาณ 4-5 เดือนเมื่อถังไส้เดือนเต็มไปด้วยปุ๋ยมูลไส้เดือนพร้อมกับปริมาณรังที่น้อยลงเรื่อยๆ ก็เป็นเวลาที่เหมาะสมกับการเก็บมูลไส้เดือนดังกล่าว โดยการเก็บเกี่ยวหมายถึงการเก็บส่วนปุ๋ยหมักออกจากถัง และแยกไส้เดือนออกมาจากกองมูลไส้เดือนที่มีสภาพไม่เหมาะสมกับพวกมัน ในการเก็บมูลไส้เดือนอาหารใหม่จะไม่ใส่เข้าไปในถังเป็นเวลา 2 สัปดาห์ และวิธีการเก็บเกี่ยวสามารถทำได้ 2 วิธีดังนี้

  1. ดันเนื้อปุ๋ยหมักและรังไส้เดือนไปด้านครึ่งหนึ่งของถังไส้เดือนและเอาเศษอาหารชิ้นใหญ่ๆ ที่ยังไม่ย่อยหรือเศษหนังสือพิมพ์ออก ใส่รังไส้เดือนพร้อมเศษอาหารชุดใหม่เข้าไปยังครึ่งที่ยังว่างอยู่ในถัง และฝังเศษอาหารที่ใส่ใหม่เข้าไปในด้านนี้
  2. ประมาณ 2-3 สัปดาห์ต่อมาไส้เดือนจะย้ายไปยังด้านที่ใส่อาหารเข้าไปใหม่และทิ้งรังไส้เดือนครึ่งที่เต็มไปด้วยปุ๋ยหมักไว้ ซึ่งเราสามารถเอาส่วนนี้ออกไปใช้และใส่อาหารชุดใหม่พร้องรังไส้เดือนชุดใหม่เข้าไปได้ ในการเร่งให้ไส้เดือนย้ายที่ ให้ปิดคลุมด้านที่เพิ่งใส่อาหารชุดใหม่เข้าไปแล้วเปิดพื้นที่ในถังด้านเก่าไว้ให้แห้ง จะเป็นการเร่งให้ไส้เดือนย้ายออกจากด้านเก่าได้

 

แหล่งข้อมูล:

Categories: Sustainable Living,Waste

Tags:

Menu Title